محمد تقي جعفري

30

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

4 - مطابق آيهء 11 از سورهء فصّلت آسمانها زمانى حالت دود [ گاز و بخار ى داشته‌اند ، البتّه اين آيه نمىگويد : آغاز حقيقى آسمانها دود بوده است . آيه چنين است : * ( ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَهِيَ دُخانٌ ) * ( سپس خداوند سبحان به آسمان پرداخت در حالى كه آسمان دود بود ) . آيه اى ديگر در قرآن مجيد در آيندهء آسمان ( در روز قيامت ) دود را پيشبينى مىنمايد . * ( فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ ) * ( 1 ) ( منتظر باش ، روزى فرا خواهد رسيد كه آسمان دود آشكارى خواهد برآورد ) . البتّه اين مسئله براى ما روشن نيست كه آيا معناى دخان همين دود معمولى است يا چنان كه بعضى از علماء احتمال داده‌اند : مقصود يك مادّهء سبك وزن مانند گاز و بخار و غير ذلك مىباشد امير المؤمنين عليه السّلام در خطبهء أوّل از نهج البلاغه نخست باز شدن فضاها را گوشزد فرموده و آن گاه مىفرمايد : فَأَجْرَى فِيهَا مَاءً مُتَلَاطِماً تَيَّارُه ( پس در آن فضاها ، آبى را كه داراى موج متلاطم بود بجريان انداخت ) . اين مادّه كه با كلمهء ماء ( آب ) تعبير شده است به جهت شدّت تحرّك كف مىآورد و اين كفها در هوائى باز و وسيع مبدء مادّى آسمانها مىگردد .

--> ( 1 ) . الدّخان آيهء 10 البتّه اين آيهء شريفه نمىگويد سرنوشت نهائى آسمان دود خواهد شد ، بلكه مىفرمايد : آسمان دود خواهد آورد لذا احتمال مىرود كه آسمان مبدّل به دود شود ، چنان كه احتمال مىرود تفاعلاتى در كيهان صورت بگيرد ، كه دود همه فضا را بگيرد .